ચાલો ઇન્ટરનેટ પબ્લિક લાઇબ્રેરીમાં !

ઇન્ટરનેટ પર નવાંસવાં ડગ માંડનારા લોકોની એક કાયમી ફરિયાદ હોય છે - તેમને નેટ પર બહુ ઝડપથી કંટાળો આવી જાય છે! એવું કેમ થાય છે? કારણ કે ચોતરફથી સાંભળ્યું તો ઘણું હોય કે ઇન્ટરનેટ એટલે રસપ્રદ માહિતીનો દરિયો - જે જોઈએ તે ચપટીમાં મળી જાય (આવી હવા ભી કરવામાં અમારા જેવાનો વાંક પણ ખરો!) પછી ખરેખર નેટ ચાલુ કરીને બેસો ને ગૂગલમાં સર્ચિંગ કરો તો લાંબાંલચક લિસ્ટ આવે. એમાં કઈ લિંક કામની હશે એ ઝટ સમજાય નહ, એક-બે લિંક ટ્રાય કરો તો લાગે કે કંઈક ભળતું જ ઓપન થયું અને પછી આવે કંટાળો!

ખરું કારણ એ છે કે આપણને મોટા ભાગે વિષય કે પ્રકાર પ્રમાણે જોઈતી માહિતી શોધવાની આદત હોય છે - એકલદોકલ શબ્દ પ્રમાણે નહ. આપણાં રોજિંદાં પુસ્તકાલયોમાં (સાચ્ચું કહેજો, છેલ્લે ક્યારે ગયા હતા?) પહેલાં લેખક કે નવલકથા કે કવિતા જેવા વિભાગના કબાટ શોધીએ અને પછી જોઈતું પુસ્તક શોધીએ. કારણ કે ત્યાં `રક્ત ટપકતી સો સો ઝોળી‘ એવું લખતાં ઝવેરચંદ મેઘાણીનું `કોઈનો લાડકવાયો‘ ગીત ધરાવતું પુસ્તક કે તેનું પાનું સામે આવે એવી કોઈ વ્યવસ્થા નથી. ઇન્ટરનેટમાં એવી સગવડ છે તો એની આપણને હજી આદત નથી!

આનો ઉપાય છે ધ ઇન્ટરનેટ પબ્લિક લાઇબ્રેરી. ઇન્ટરનેટ હજી પશ્ચિમમાં પણ નવું નવું હતું ત્યારે, એટલે કે છેક ૧૯૯૫માં અમેરિકાની યુનિવર્સિટી ઑફ મિશીગન સ્કૂલ ઑફ ઇન્ફર્મેશનના પ્રોફેસર્સ અને વિદ્યાર્થીઓને પુસ્તકાલયોમાં રહેલાં વાસ્તવિક પુસ્તકો, ઇન્ટરનેટ પર વિખરાયેલા પડેલા જ્ઞાન અને ઇન્ટરનેટ પર સાચી, વિશ્વસનીય માહિતી માટે ફાંફાં મારતા મારા-તમારા જેવા લોકોને સાંકળવાનો વિચાર આવ્યો. ઇન્ટરનેટ પહેલાં આંગળી ચધવાનું પુણ્ય ગ્રંથપાલો મેળવતા હતા. એ જ કામ લાઇબ્રેરી સાયન્સના વિદ્યાર્થીઓએ ઇન્ટરનેટ પર પણ ઉપાડી લીધું. પછી તો બીજી યુનિવર્સિટી પણ આ પ્રોજેક્ટમાં સંકળાઈ, ઇન્ટેલ અને સન માઇક્રોસિસ્ટમ્સ જેવી ધરખમ કંપનીઓનો ટેકો મળ્યો એટલે ઇન્ટરનેટ પરની આ પબ્લિક લાઇબ્રેરી વધુ ને વધુ વિકસવા લાગી.

અત્યારે આ સાઇટને રોજની એક લાખથી વધુ `હીટ્‌સ‘ મળે છે. આ સાઇટ વાસ્તવિક લાઇબ્રેરી જેવું જ માળખું ધરાવે છે. અહ પણ કીવર્ડ પ્રમાણે સર્ચ કરવાની સગવડ તો છે જ, પણ વિષય પ્રમાણે ડા તરવાની સુવિધા પણ છે. ભવિષ્યના લાઇબ્રેરિયન્સ અહ જુદા જુદા વિષય અને પેટાવિષય અનુસારની માહિતી આપતી વેબસાઇટ્‌સ શોધી, તેનું મૂલ્યાંકન કરી, યોગ્યની પસંદગી કરી, વ્યવસ્થિત ગોઠવી, તેનો ટૂંક સાર આપીને આપણી સમક્ષ મુકે છે! વાસ્તવિક લાઇબ્રેરીની જેમ અહ તમને દુનિયાભરનાં અખબારો પણ વાંચવા મળશે ને કીડ્‌સસ્પેસ અને ટીનસ્પેસ જેવા ખાસ વિભાગો પણ મળશે, તેમ જાતભાતની ડિક્ષનરી અને એન્સાયક્લોપીડિયાની લિંક પણ મળશે. કહેવાની જરૂર ખરી કે અહ ફ્રી વેબસાઇટ્‌સની જ લિંક આપવામાં આવે છે?

પુસ્તકાયલની વાત નીકળી છે તો એક ગુજરાતી ઇ-બુકની પણ વાત કરી લઈએ - સંખ્યાબંધ ગુજરાતી બ્લોગર્સ જેમને પ્રેમથી સુરેશદાદા કહે છે એવા શ્રી સુરેશભાઈ જાનીની આ સાઇટ પરથી એક નિ:શુલ્ક ગુજરાતી ઇ-બુક ડાઉનલોડ કરી શકાશે. પુસ્તક ઊંઝા જોડણીમાં છે, પણ ઇ-બુક કેવી હોય અને નિવ્ત્તિ પછીય બ્લોગ કોઈને કેટલા પ્રવૃત્ત રાખી શકે છે એ પણ જોઈ-જાણી શકાશે!

એક અબજ લોકોનો ધબકાર, ઇન્ટરનેટ પર !

‘સાયબરસફર’માં આપણે આપણને વ્યક્તિગત રીતે ઉપયોગી સર્વિસીઝ વિશે તો વારંવાર જાણીએ છીએ, આજે દેશની સેવા માટે પણ ઇન્ટરનેટનો કેવો સરસ ઉપયોગ થઈ શકે એ જાણીએ.

થોડા સમય પહેલાં, હિન્દુસ્તાન એરોનૉટિક્સ લિમિટેડનું કોર્પોરેટ કોમ્યુનિકેશન સંભાળનારા કેટલાક લોકો આપણા ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. કલાકમને મળવા ગયા હતા. નસીબજોગે, ડૉ. કલામ થોડી જ વાર પહેલાં એક ટીવી ઇન્ટરવ્યૂમાંથી પરત ફર્યા હતા. સામે મીડિયા સાથે ઘરોબો ધરાવતા લોકો બેઠા છે એવો અંદાજ આવતાં જ ડૉ. કલામ વરસી પડ્યા, `આપણાં અખબારો ખરેખરી સફળવાની વાતોને કેમ પ્રકાશમાં લાવતાં નથી? અજાણી પ્રતિભાઓને આપણે આગળ કેમ કરી શકતા નથી? રાજકારણ, ગુનાખોરી, જાતિવાદ… આ બધું ક્યાં સુધી?”

સામે બેઠેલા લોકોએ ડૉ. કલામને સૂચન કર્યું, “તો આપણે આપની પસંદનું અખબાર શરૂ ન કરી શકીએ?” ડૉ. કલામે તરત દોર પકડી લીધો. કહ્યું, “ફૅન્ટાસ્ટિક, વેબપેપર થઈ શકે. ચોક્કસ!” અને એ રીતે જન્મ થયો, ડૉ. કલામના સ્વપ્નના ભારતનો મજબૂત પાયો તૈયાર કરનારા લોકોને વિશ્ર્વ સમક્ષ મૂકતા ઇ-પેપર `બિલિયન બીટ્‌સ‘નો. એક અબજ લોકોનો અવાજ, ઇન્ટરનેટ પર!

એનો પહેલો અંક હતો માત્ર એક પાનાનો! ડૉ. કલામને ભારતના લોકોની શક્તિમાં વિશ્વાસ છે એનું આ સ્પષ્ટ ઉદાહરણ. બીજું કોઈ અખબાર શરૂ લૉન્ચ થવાનું હોય તો પહેલાં મોટા પાયે સર્વે થાય, શું વેચાશે, એના અંદાજ મુકાય, પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ્‌સ તૈયાર થાય, એનાલિસિસ થાય અને પછી વાત આગળ વધે.. અહીં તો વિચાર રજૂ થયો અને ફક્ત એક પાનાથી એનો પ્રારંભ કરી દેવામાં આવ્યો. લોકો જ એને આગળ વધારશે એવા વિશ્ર્વાસથી. ડૉ. કલામે આશા બતાવી છે કે “બિલિયન બીટ્‌સ છૂટાછવાયા કૌશલ્યને એક સૂત્રે પરોવશે.”

અને ખરેખર, `બિલિયન બીટ્‌સ‘ના અંકો પર નજર ફેરવીએ તો સામાન્ય રીતે જેમની અને જે પ્રકારની વાતો અખબારોમાં વાંચવા નથી મળતી, એવા અજાણ્યા લોકોની અજાણી વાતો અહ વાંચવા મળે છે. એવા લોકોની એવી વાત, જે ભારતને તે આજે છે ત્યાંથી આગળ લઈ જવા સક્ષમ હોય. ક્યાંય નિરાશાનો કોઈ સૂર નહીં.

આ `બિલિયન બીટ્‌સ‘ના બીજા અંકમાં લખાયું છે કે પહેલો અંક નેટ પર મૂકાયા પછી એના તંત્રીઓ પર ભારતીયોએ ઇ-મેઇલનો ધોધ વરસાવ્યો છે (`બિલિયન બીટ્‌સ‘ના તંત્રીઓ પર આપણે ભરોસો મૂકી શકીએ!) પ્રશંસા, વેદના, મીડિયાની ટીકા, ભ્રષ્ટ રાજકારણ સામેનો આક્રોશ, અપેક્ષા, સૂચન… અનેક પ્રકારના ઇમેઇલ ઠલવાયા છે બિલિયન બીટ્‌સના ઇનબોક્સમાં, સક્ષમ ભારતના ભાવિની આશાએ.

ઇ-પેપરની કૅચલાઇન પણ એ જ છે : ઇટ્‌સ પોસિબલ! બધું જ શક્ય છે! અત્યાર સુધીમાં `બિલિયન બીટ્‌સ‘ના સાત અંક તૈયાર થયા છે. તમને પણ જરા જુદા પ્રકારના વાંચનમાં રસ હોય તો પહોંચો ડૉ. કલામની સાઇટ પર. અહીં ડૉ. કલામ વિશે બીજું પણ ઘણું ઘણું જાણવા મળશે.

દોસ્તો સાથે કેળવો ઘરોબો, `મીબો’ પર !

ઇન્ટરનેટનું એક મસ્ત પાસું છે ચૅટિંગ. આંખો ઝીણી અને કાન સરવા થયા? ચૅટિંગ વિશે અત્યાર સુધીમાં ઘણું સાંભળ્યું હશે અને એમાંથી ઘણું ન સમજાયું હોય તો આજની સફર તમારે નામ. ઇન્ટરનેટની મદદથી અલગ અલગ કમ્પ્યૂટર સામે બેઠેલી વ્યક્તિઓ વાતચીત કરે એ કહેવાય ચૅટિંગ.

ચૅટિંગને ઇન્સ્ટન્ટ મેસેજિંગ (આઇએમ) પણ કહે છે. ગૂગલ, યાહૂ, એમએસએન, સ્કાઇપ, એઓએલ વગેરે કંપનીઓ આ આઇએમની સર્વિસ આપે છે. ગૂગલ અને યાહૂમાં તો ઇ-મેઇલ સાથે જ ચૅટ પ્રોગ્રામ સાંકળી લેવામાં આવ્યા છે. ગૂગલટૉક અને યાહૂ મેસેન્જરની અલાયદી સર્વિસ પણ ખરી. તેમ, એક વાર ડાઉનલોડ કરીને વાપરવાના કે વેબ પરથી જ ઉપયોગ કરવાના વિકલ્પ પણ ખરા.

ગૂગલના તમારા ઇ-મેઇલ એકાઉન્ટમાં સાઇન-ઇન થાઓ એટલે ગૂગલનું એકાઉન્ટ ધરાવતા તમારા અન્ય મિત્રોમાંથી કોણ કોણ એ ક્ષણે ઓનલાઇન છે એટલે કે ઇન્ટરનેટમાં સર્ફિંગ કરે છે એની તમને ખબર પડી જાય (જો એમણે પોતે `ઇન્વીઝબલ‘ રહેવાનું પસંદ કર્યું ન હોય તો). બસ, પછી જે ઓનલાઇન હોય એના નામ પર ક્લિક કરી, નવા ખૂલતા બોક્સમાં ફટાફટ મેસેજ લખીને એન્ટર કી પ્રેસ કરો એ સાથે તમારા મિત્રના સ્ક્રીન પર તમારો મૅસેજ ઝબૂકી ઉઠે (જે જોઈને તમારા મિત્ર રાજી પણ થાય અને અકળાઈ પણ ઠે, જેવા તમારા સંબંધ અને તમારી છાપ!). ચૅટિંગ સાથે ફાઇલ ટ્રાન્સફર, વોઇસ ચૅટિંગ અને વીડિયો ચૅટિંગની સવલત પણ ઉમેરાઈ ગઈ છે.

કમ્યુનિકેશનની દુનિયામાં અને ભાષામાં પણ આ ઇન્સ્ટન્ટ મેસેજિંગે ગજબની ક્રાંતિ લાવી દીધી છે. ઇ-મેઇલ કરતાં પણ એ ફાસ્ટ હોવાથી, ઑફિસોમાં અને દોસ્તો વચ્ચેની ગપસપમાં એનો સખ્ખત ઉપયોગ થાય છે, વળી એસએમએસની જેમ ચૅટિંગમાં કોઈ ખર્ચ નહ! ચૅટિંગ જોર એટલું વધ્યું કે કેટલીક કંપનીઓએ એનો ઉપયોગ ફરજિયાત બંધ કરાવવો પડ્યો.

ચૅટિંગના ખાટલે સૌથી મોટી ખોડ એક જ વાતની કે હજી હમણાં સુધી એક કંપનીનું એકાઉન્ટ ધરાવનાર એ જ કંપનીનું એકાઉન્ટ ધરાવતા મિત્રો સાથે ચૅટિંગ કરી શકતા હતા. જીમેઇલવાળા યાહૂ સાથે વાત ન કરી શકે. બ્રાહ્મણ હોય તે વાણિયા સાથે વાત ન કરી શકે એના જેવું કંઇક. સ્થિતિ હવે કંઈક બદલાઈ છે. ગૂગલની ઝક ઝીલવા એમએસએન અને યાહૂએ જોડાણ કર્યું છે તો ગૂગલે એઓએલ સાથે નાતો જોડ્યો છે.

અને હવે, એક વાચકમિત્ર મૃગેશ જાનીએ જાણ કર્યા મુજબ, મીબો નામની સાઇટ પર એક નવો જ રસ્તો શોધી કાઢવામાં આવ્યો છે. આ સાઇટ પર તમે ગૂગલ ટૉક, યાહૂ, એમએસએન અને બીજી આઇએમ સર્વિસમાં એક સાથે લોગઇન થઈ શકો અને એક જ વેબપેજ પરથી, બધાના સંપર્કમાં રહી શકો - ફ્રીમાં! ફાયરફોક્સનો ઉપયોગ કરતા લોકો તેમના બ્રાઉઝરમાં આ મીબોનું પ્લગ-ઇન ઉમેરી શકે છે, તેમ તમે તમારી વેબસાઇટ કે બ્લોગ પર પણ મીબોનું પ્લગ-ઇન ઉમેરી શકો. એમ કરવાથી શું થાય એ જાણવા માટે થોડાં જાતે જ ખાંખાંખોળાં કરી જુઓ!

અને હા એક અગત્યની વાત તો રહી જ ગઈ, યુનિકોડથી ગુજરાતીમાં લખવાની ફાવટ હોય તો ગુજરાતીમાં પણ ચૅટિંગ કરી શકો છો, મીબો પર!

આજે થોડી ‘ઝલકિયાં’ !

આપણે અહીં મોટા ભાગે, રોજિંદા કામકાજમાં ઉપયોગી થાય એવી ઇન્ટરનેટની વિવિધ સર્વિસીઝ વિશે જાણકારી મેળવતા રહીએ છીએ, અને મોટા ભાગે, ઇન્ટરનેટનો ખાસ પરિચય ન ધરાવતા લોકોને વિશેષ ધ્યાનમાં રાખવામાં આવે છે. આજે, જેમને ઇન્ટનેટ સાથે પ્રમાણમાં વધુ ઘરોબો છે એવા લોકો માટે થોડી ‘ઝલકિયાં’. આમાંથી વાચકોને વધુ ઉપયોગી લાગે એ સાઇટ/ સર્વિસ વિશે થોડું વધુ વિગતવાર લખવાના પ્રોમિસ સાથે…

• એડ્રેસબુક, કેલેન્ડર, ટાસ્ક્ વગેરેને ઓનલાઇન અને અપટુડેટ રાખવાં છે? ટ્રાય કરો પ્લેક્સોની આ સર્વિસ. તમારા પરિચિત તેમની કોન્ટેક્ટ ડિટેઇલ બદલે તો તમારી એડ્રેસબુક આપોઆપ અપડેટ થઈ જશે!

• ઓનલાઇન મિત્રો સાથે ચૅટ કે ઑડિયોવીડિયો કોન્ફરન્સિંગ કરવામાં રસ છે? પહોંચો અહીં.

• ટાબરિયાંથી માંડીને આર્કિટેક્ટને ઉપયોગી થાય એવાં ૩ડી મોડેલ્સ રમતરમતમાં બનાવતાં શીખવું છે? ગૂગલની આ ભેટ છે આપના માટે.

• તમારા વેબકૅમની મદદથી, ઇન્ટરનેટ પર તમારી પોતાની લાઇવ ચેનલ શરૂ કરવી છે કે બીજાની લાઇવ ચેનલ જોવી છે? તો ફંફોસી જુઓ યાહૂની આ સર્વિસ.

• ફૂરસદના સમયે રમવા જેવી અને કામનો સમય બગાડે એવા જોખમવાળી રમતો રમવી છે? પહોંચો, સાઇટના દાવા મુજબ, ઓનલાઈન ગેમ્સની દુનિયાની સૌથી મોટી, પણ નામમાં મિની સાઇટ પર.

• માઇક્રોસોફ્ટ વર્ડ, એક્સેલ કે પાવરપોઇન્ટ જેવું કામ ઓનલાઇન કરવું, સ્ટોર કરવું અને શૅર કરવું છે? તપાસી જુઓ આ સર્વિસીઝ - ગૂગલ ડોક્સ, થીંકફ્રી અને ઝોહો.

• સેમિનારની જેમ વેબિનાર કરીને ટીમ મીટિંગ કે ટ્રેનિંગ કરવી છે? આ સર્વિસ ઉપયોગી છે.

• ઇમેઇલમાં મોકલી ન શકાય એવી હેવી ફાઇલ્સ અપલોડ કરવા, સ્ટોર કરવા શેર કરવા માટે આ સાઇટ કામ લાગશે.

• તમે એક કરતાં વધુ કમ્પ્યૂટર પર કામ/ સર્ફિંગ કરો છો? તમારા રસની કે કામની બધી બાબતો અને લિંક્સ સાચવો એક ઓનલાઇન પેજ પર! ગૂગલનું આઇગૂગલ પેજ ટ્રાય કરો કે અહીં જાઓ.

• અને છેલ્લે, વાચકમિત્ર જૈમિન કંસારાએ મોકલેલી આ ટીપ ટ્રાય કરો… ગૂગલના આ પેજ પર જાઓ, તમારા શહેરનું નામ એન્ટર કરો અને શહેરનાં કયા થિયેટરમાં કઈ ફિલ્મ ચાલે છે એ જાણી લો, ટાઇમિંગ સાથે!

ગુજરાતી વાંચન ‘માઉસવગું’ કરતા ટૂલબાર

અમિતાભ બચ્ચન અને આમીર ખાનથી માંડીને હવે તો લાલુ પ્રસાદ યાદવ સુધીના લોકો બ્લોગ લખતા થઈ ગયા છે અને આ બધી સેલિબ્રિટીઝને કારણે લોકો બ્લોગ વિશે જાણતા અને એના વિશે ચર્ચા કરતા પણ થયા છે, પણ મોટા ભાગના લોકોને મૂંઝવતો સવાલ એ છે કે અલકમલકની વાતોના ખજાના જેવા આ બ્લોગ્સ સુધી પહોંચવું કઈ રીતે? સેલિબ્રિટીના બ્લોગનાં સરનામાં તો મીડિયામાંથી મળી રહે, પણ ખરેખર મજાના અને મહામહેનતે તૈયાર થયેલા, અજાણ્યા લોકોના બ્લોગ સુધી પહોંચવું હોય તો?

ગુજરાતી બ્લોગ્સમાં ખાંખાખોળાં કરવામાં તમને રસ હોય તો ખાસ તમારા માટે બે ટૂલબાર હાજર છે. ટૂલબાર શું છે એવો પ્રશ્ન જેમને થયો હોય એમના લાભાર્થે આ ટૂંકી સમજણ ટૂલબાર એટલે કામની વસ્તુને હાથવગી કરી આપતું સાધન! ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર કે મોઝિલા ફાયરફોક્સમાં જુદા જુદા ટૂલબાર ઇન્સ્ટોલ કરી શકાય છે. ગૂગલ, યાહૂ વગેરેના ટૂલબાર ઇન્સ્ટોલ કરો તો તેમની જુદી જુદી સર્વિસ તમારા બ્રાઉઝરના મથાળે રહેતા ટૂલબારમાં જોઈ શકાય અને ત્યાંથી તરત ઓપન કરી શકાય.

તો ગુજરાતી બ્લોગ્સના આવા ટૂલબાર બનાવ્યા છે બે ગુજરાતીપ્રેમીઓએ. એક છે મૂળ જામનગરના અને અત્યારે દુબઇમાં સ્થાયી થયેલા વેબડેવલપર નિલેશ વ્યાસ અને બીજા છે મૂળ ભૂજના પણ હાલ પૂણેમાં કાર્યરત પાવર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્જિનીયર વિનય ખત્રી (નેટ પર લોકો એમને ‘અનિમેષ અંતાણી’ તરીકે ઓળખે છે!). બંને પોતાના વ્યાવસાયિક કામકાજમાં ગળાડૂબ, પણ ગુજરાતીના પ્રેમી. બંનેએ એક ઓપનસોર્સ (એ વળી શું? ક્યારેક વિગતે વાત!) પ્રોગ્રામની મદદથી, કોઈ આર્થિક હેતુ વિના આ કમ્યૂનિટી ટૂલબાર બનાવ્યા છે.

નિલેશભાઈનું ટૂલબાર અહીંથી ડાઉનલોડ કરી શકાશે. જ્યારે વિનયભાઈનું ટૂલબાર અહીં મળશે. બંનેનો હેતુ સમાન છે એટલે સ્પર્ધાનો સવાલ નથી, જાણવા પૂરતું જાણી લો કે કાકાસાબનું ટૂલબાર આઇઇમાં ચાલે છે, તો ફનએન્ડગ્યાનનું ફાયરફોક્સમાં પણ ચાલે છે અને તેમાં બ્લોગફીડની સંખ્યા ઘણી વધુ છે. બંને ટૂલબારમાં ગુજરાતી બ્લોગ્સને જુદી જુદી કેટેગરીમાં વર્ગીકૃત કરીને મૂકવામાં આવ્યા છે.

નિલેશભાઈ કંઇક અંશે તેમની પસંદગીને અનુસર્યા છે, તો વિનયભાઈએ સાહિત્યપ્રકાર અને કક્કાવારી મુજબ ક્રમના તટસ્થ અભિગમને અપનાવ્યો છે. જુદા જુદા બ્લોગ પર મુકાતાં તાજાં લખાણો પણ અહીં જાણીવાંચી શકાય. ટીવીની ન્યૂઝચેનલ પર નીચે સમાચારો સરકતા રહે છે એ જ રીતે. અહીં વધુ ફાયદો એ કે જે હેડિંગમાં રસ પડ્યો તેના પર ક્લિક કરો એટલે એ બ્લોગના, તે લેખ પર પહોંચી જાવ! વિનયભાઈ ભારપૂર્વક ઉમેરે છે કે આ ટૂલબાર બિલકુલ સલામત છે અને તે તમારા સર્ફિંગની નોંધ રાખતું નથી.

નિલેશભાઈ કહે છે કે ઇન્ટરનેટ પર ગુજરાતી ભાષાના ઉપયોગને વધુ ને વધુ પ્રોત્સાહન મળે એ માટે આવા ટૂલબાર ઉપરાંત બીજા પ્રયાસો પણ થવા જોઈએ. વિનયભાઈ કહે છે કે એક જ શબ્દ અંગ્રેજીમાં લખો કે ગુજરાતીમાં, સર્ચરિઝલ્ટ સરખું મળે એવું થાય તો ગુજરાતી ભાષાનો પ્રસાર ઘણો વધી શકે.

ટૂલબાર ડાઉનલોડ કર્યા પછી શું? બસ, પછી તો નીકળી પડો ઇન્ટરનેટ પરના ગુજરાતી સાયબરજગતમાં !

થોડા ઔર ‘ડિગ’ કરો, ‘બિગ’ કરો !

ઇન્ટરનેટ પર આમ તો બધી મજા જ મજા છે, પણ થોડા લોચા પણ છે. એક તો, ઇન્ટરનેટ પર એટલું બધું જોવાનું, વાંચવાનું, સમજવાનું, માણવાનું કે ઉપયોગમાં લેવાનું છે કે ક્યાંથી શરૂઆત કરવી એ જ ખબર પડતી નથી. બીજો મોટો વાંધો એ છે કે ઇન્ટરનેટ પર જેટલું સારું છે એના કરતાંય ક્યાંય ગણો વધુ તો નકામો કચરો છે. ત્રીજી મુશ્કેલી વળી એ છે કે આ બંને પ્રકારનું કન્ટેન્ટ પેલી વાર્તાની રાજકુમારીની જેમ દિવસે ન વધે એટલું રાત્રે વધતું રહે છે. આમાં કરવું શું?

‘સાયબરસફર’ના ઘણા વાચકો, જે હજી ઇન્ટરનેટના નવા નવા પરિચયમાં આવ્યા છે, તેઓ તેમના મેઇલમાં નિખાલસતાથી લખે છે કે નેટ પર એક બે જગ્યાએ એકાઉન્ટ તો ખોલાવ્યાં છે, પણ પછી આગળ શું કરવું એની સમજ પડતી નથી! એટલું ઓછું હોય તેમ આપણી આસપાસના સર્કલમાં ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરનારા લોકો પણ ઓછા દેખાય તો તો વળી ઓર મુશ્કેલી. હાથમાં મોબાઇલ હોય, પણ સામે વાત કરવાવાળું કોઈ ન હોય એવી હાલત થાય!

આવી સ્થિતિમાં, સૌથી સારો ઉપાય ઇન્ટરનેટ પર બીજા લોકો શું કરે છે, શું જુએ છે એ જાણવાનો છે. વાચકોને યાદ હશે કે અગાઉ આપણે વેબસાઈટની વાત કરી હતી, જેમાં આપણા જેવો રસ ધરાવતા લોકોએ જે વેબસાઈટને સારી કે ઉપયોગી ગણાવી હોય એના સુધી સહેલાઈથી પહોંચવાની સગવડ મળે છે. એ પ્રકારની, પણ થોડી જુદી સવલત કરી આપે છે.

શું છે આ ડિગ? ટૂંકમાં કહી શકાય કે ઇન્ટરનેટ પર મારીતમારી જેમ જે અસંખ્ય લોકો ખાંખાખોળાં કરતા રહે છે એમને જે કંઈ સારું લાગે છે એ બધું જ ભેગું થાય છે એક વેબસાઈટ પર. ડિગમાં જોડાનારા લોકો એમના સર્ફિંગ દરમિયાન જે ન્યૂઝસ્ટોરી, ઇમેજ, વીડિયો, પોડકાસ્ટ વગેરે ઉપયોગી લાગે તેને ‘ડિગ’ કરે. ડિગની વેબસાઇટ પર આ ‘ડિગ’ થયેલી સામગ્રીની લિંક્સ એકત્ર થાય અને જુદા જુદા વિભાગમાં વહેંચાઈને આપણી સમક્ષ રજૂ થાય!

જેમ કે લોકોએ ‘ડિગ’ કરેલું કન્ટેન્ટ ડિગ.કોમ પર અત્યારે ટેક્નોલોજી, વર્લ્ડ એન્ડ બિઝનેસ, સાયન્સ, ગેમિંગ, લાઇફસ્ટાઇલ, એન્ટરટેઇન્મેન્ટ, સ્પોર્ટ્સ અને ઓફબીટ એવા અલગ અલગ વિભાગોમાં તારવીને રજૂ કરવામાં આવે છે. આ દરેકમાં પાછા પેટાવિભાગ પણ ખરા. તમે સાયન્સમાં સ્પેસના પેટાવિભાગમાં જાવ તો અમેરિકન સ્પેસ શટલ ડિસ્કવરીએ પાડેલા આકાશના અદભૂત ફોટોગ્રાફ પણ જોવા મળી જાય. પૃથ્વીની ઉપર આપણને જે આકાશ દેખાય છે, તે પૃથ્વીથી ૨૦૦ માઇલ ઊંચેથી, નીચે જોતાં કેવું લાગે એ જોવું હોય તો પહોંચો આ એડ્રેસ પર http://www.boston.com/bigpicture/2008/06/the_sky_from_above.html

‘ડિગ’ની વાત પડતી મૂકીને એ ફોટોગ્રાફ જોવા જવાનું મન થયું ને? તો એટલું યાદ રાખો કે ડિગ.કોમ પર આવું તો કેટકેટલુંય ‘બિગ’ જોવાકરવા મળી આવશે ધીરજ રાખીને ખાંખાંખોળાં કરો તો!

કમ્પ્યૂટરની ઘાસની ગંજીમાંથી સોય શોધો, પલકવારમાં !

સાચ્ચું કહેજો  તમે તમારા કમ્પ્યૂટરમાં, તમે પોતે તૈયાર કરેલી કોઈ ફાઇલ શોધી શોધીને કંટાળ્યા હો એવું ક્યારેક તો થયું જ હશે. અને જો તમને ઇન્ટરનેટ પર ગૂગલિંગની આદત હશે તો ઇન્ટરનેટની જેમ કમ્પ્યૂટરમાં સર્ચ કરવા માટે પણ ગૂગલ હોવું જોઈએ એવો વિચાર પણ આવ્યો જ હશે. વધુ એક ‘જો અને તો’  જો તમને ગૂગલિંગની સારી ફાવટ હશે તો તમારી સમસ્યાના ઉપાય સુધી પહોંચી જ ગયા હશો. હવે છેલ્લું ‘જો અને તો’  જો તમને ઉપાય ન મળ્યો હોય અને વારંવાર ફાઈલ શોધી શોધીને થાક્યા હો તો આગળ વાંચો!

જી હા, જેમ ગૂગલ ઇન્ટરનેટ પરનાં અસંખ્ય વેબપેજીસમાંથી તમને જોઈતાં પેજ શોધી આપે છે, બરાબર એ જ રીતે, તમારા કમ્પ્યૂટરમાં પણ સર્ચ કરવાની સગવડ કરી આપી છે ગૂગલે  ગૂગલ ડેસ્કટોપ સર્ચ સ્વરૂપે. આમ તો, તમારે તમારી કોઈ ફાઇલ તમારા ડેસ્કટોપ પર સ્ટોર કરવી ન પડે, બધું જ ઓનલાઇન રહે અને ગમે ત્યાંથી એક્સેસ કરી શકાય એવી સ્થિતિ લાવવાની દિશામાં ગૂગલ કંપની આગળ વધી રહી છે, પણ એ દિવસો આવે ત્યાં સુધી આપણી લાઇફ ઇઝી કરવાની કૃપા પણ ગૂગલે કરી આપી છે. વિન્ડોઝમાં તમારા કમ્પ્યૂટરમાં સર્ચ કરવાની સુવિધા ઇનબિલ્ટ તો છે જ, પણ એમાં આ ગૂગલ ડેસ્કટોપ જેવી મજા નથી.

એવું તે શું છે ગૂગલ ડેસ્કટોપમાં એ જાણવા માટે પહેલાં પહોંચો www.desktop.google.com પર. અહીંથી ફક્ત એક ક્લિક કરીને ગૂગલ ડેસ્કટોપનો નાનકડો પ્રોગ્રામ ડાઉનલોડ કરી ઇન્સ્ટોલ કરો. હવે તમારે કશું જ કરવાનું રહેતું નથી. ગૂગલ ડેસ્કટોપ તમારા કમ્પ્યૂટર પરની તમામ માહિતીનું ઇન્ડેક્સિંગ કરશે. તમે કમ્પ્યૂટરની દયા ખાધી હોય તો ઠીક છે, પણ એમાં ઠાંસોઠાંસ માહિતી ખડકી હોય તો આ પહેલી વારના ઇન્ડેક્સિંગમાં કલાકો લાગી શકે છે. એ કામ પૂરું થાય તે પછી, બિલકુલ ઇન્ટરનેટની જેમ, સર્ચબોક્સમાં એકબે શબ્દ લખીને તમે કમ્પ્યૂટર પરની જુદી જુદી ફાઈલ, કોન્ટેક્ટ્સ, જોયેલાં વેબપેજીસ, ઇમેઇલ વગેરે વગેરે ઘાસની ગંજીમાંથી સોય શોધવાનું કામ પલકવારમાં કરી શકશો.

ગૂગલ ડેસ્કટોપની બીજી મજા તેના ડેસ્કટોપ સાઇડબારમાં છે. વિન્ડોઝ વિસ્ટામાં આવો સાઇડબાર પ્રીઇન્સ્ટોલ્ડ હોય છે, વિન્ડોઝ એક્સપી વાપરતા હો તો ગૂગલ ડેસ્કટોપની મદદથી તેની સુવિધા માણી શકાય છે (ગૂગલ ડેસ્કટોપ અને માઇક્રોસોફ્ટની લડાઈ હવે આપણા ડેસ્કટોપ પર પહોંચી ગઈ છે!) વિસ્ટા હોય તો પણ ગૂગલ ડેસ્કટોપ વાપરી શકાય છે. આ સાઇડબારમાં, અસંખ્ય નાનાં નાનાં પણ કામઢાં રમકડાં (ગેજેટ્સ) ઉમેરી શકાય છે.

જેમ કે મથાળે જૂના જમાનાની ઘડિયાળ મૂકો, નાની નાની વાતની નોંધ કરવા પૅડ મુકો, કેલેન્ડર ઉમેરો, તમારા ઇમેઇલ અહીંથી જ ચેક કરો, અમદાવાદમાં કેવાંક વાદળાં છવાશે એ જાણો, રેલ્વે ટિકિટની પીએનઆર સ્ટેટસ જાણવાનું રમકડું ગોઠવો, ડિક્શનરી ગોઠવો… વર્ચ્યૂઅલ ફૂલનું કૂંડું ગોઠવી એમાં પાણી પાઓ અને ફૂલને ખીલતું જુઓ… આ બધું જ રહેશે તમારા ડેસ્કટોપ પર, તમારી આંગળીના ઇશારે કામ કરવા તત્પર બનીને.

ઉપયોગી છે, પણ જરા સંભાળજો, જાતભાતનાં રમકડાં ગોઠવવાની આદત પડશે તો તમારું કામ ખોટી થશે!

વિજ્ઞાનના સાચા ‘વિદ્યાર્થી’ હો તો…

વેકેશન પૂરું થવામાં છે. નોટબુક્સ પરથી ધૂળ ખંખેરવાનો સમય આવી ગયો છે. ફરી પાછો, સ્કૂલે કે કૉલેજે જઈને બોર્ડ પર લખાતા શબ્દો જોઈને બોર થવાનો સમય પણ આવી ગયો છે. આ બોરિંગ રૂટિનમાં ચેન્જ જોઈએ છેને?

સ્કૂલ હોય કે કૉલેજ  આપણી શિક્ષણ વ્યવસ્થાનો કદાચ સૌથી મોટો પ્રોબ્લેમ હોય તો એ છે કે એ એક્સાઇટિંગ, લાઇવલી નથી. બધું બહુ બંધિયાર છે. નવું જોવાનો, નવું જાણવાનો, નવું સમજવાનો રોમાંચ એમાં છે જ નહીં અથવા બહુ ઓછો છે. નો પ્રોબ્લેમ, હવે આપણી પાસે ઇન્ટરનેટ નામની જાદૂઈ છડી છે એ બીજા શું કામની છે? અવનવી ને નીતનવી માહિતીનો ભરપૂર ભંડાર પડ્યો છે એમાં.

સવાલ ફક્ત એટલો કે ગૂગલિંગ કરી કરીને કેટલુંક કરવું? નવું જાણવા માટે, નવું સર્ચ કરવા માટે પણ કોઈ શબ્દ મનમાં ઊગવો તો જોઈએને? સાયન્સની જ વાત કરીએ તો ઇન્ટરનેટ પર સાયન્સને લગતી માહિતીના કેટકેટલાય સ્ત્રોત છે. એ સાથે, સાયન્સને નામે બિલકુલ નકામી, ભળતીસળતી માહિતીની ફેકંફેકી કરતી સાઇટ્સનો કચરો પણ ખરો. એમાંથી મોતી વીણવાં કેમ?

આનો ઉપાય આપે છે www.esciencenews.com. ઇન્ટરનેટ પર સાયન્સને લગતી જેટલી પણ ધરખમ અને વિશ્વસનીય સાઇટ્સ છે એ બધી પર કંઇ પણ નવી માહિતી આવે એ આપણી આ ઇસાયન્સન્યૂઝ.કોમ સાઇટ પર આવી જાય છે. બધું જ એક સાથે, અલગ અલગ વિષય મુજબ ગોઠવાઈને, સહેલાઈથી તારવી અને વાંચી શકાય એ રીતે, બીજા સંબંધિત લેખોની યાદી અને લિંક સાથે. આ સાઈટ પર એસ્ટ્રોનોમી, બાયોલોજી, ક્લાઈમેટ, હેલ્થ, મેથ, ફિઝિક્સ, સાયકોલોજી વગેરેને લગતા માહિતીપ્રદ લેખ વાંચી શકાય છે.

સાયન્સ એટ નાસા, નાસા જેટ પ્રોપલ્ઝન લેબોરેટરી, બીબીસી ન્યૂઝઃ સાયન્સ એન્ડ નેચર, હાર્વર્ડ સાયન્સ, ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ સાયન્સ, યુરોપીયન સ્પેસ એજન્સી, ન્યૂઝ એટ નેચર, સાયન્સ નાઉ, એમઆઈટી રિસર્ચ અને નેશનલ જ્યોગ્રાફિક જેવા વિજ્ઞાનની બાબતમાં આખરી શબ્દ ગણાય એવા સ્ત્રોત પર પોપ્યુલર સાયન્સને લગતી જે કંઈ નવી વાત મુકાય તે સૂંઘીને ઇસાયન્સન્યૂઝ.કોમ તાણી લાવે છે, અને આપણી સમક્ષ મુકી દે છે.

સૌથી મજાની વાત છે કે ઇસાયન્સન્યૂઝ.કોમ પર કોઈ હ્યુમન એડિટર છે જ નહીં. જે કંઈ થાય છે તે બધું જ ફૂલ્લી ઓટોમેટેડ આર્ટિફિશ્યલ ઇન્ટેલિજન્સની મદદથી થાય છે. મતલબ કે અહીં જે તે વેબસાઇટ પરથી લખાણ ઉઠાવીને સીધું એક જગ્યાએ ભેગું કરવાનું વૈતરું નથી, પણ મગજ પૂરેપૂરું દોડાવીને, જે તે માહિતીનો પ્રકાર, વિષય, સમયોચિતતા (શબ્દ અઘરો પડ્યો? સોરી!), ઉપયોગીતા વગેરે બરાબર સમજીને પછી જ આપણી સામે મુકવામાં આવે છે, ફેર ફક્ત એટલો કે અહીં આ બધી જ ‘મગજમારી’ કમ્પ્યૂટરના પ્રોગ્રામ કરે છે. વધુ મજાની વાત એ છે કે આ આખું માળખું ફક્ત એક વ્યક્તિએ ઊભું કરેલું છે, પ્રોગ્રામર્સની મોટી ફોજ એ માટે કામે લાગી નથી.

સ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓને આ સાઇટના લેખ બમ્પર જ જશે, પણ ગ્રેજ્યુએશન કે પીજી કરતા વિદ્યાર્થીઓ, મેડિકલ સ્ટુડન્ટ્સ કે ભણીગણી, પરવારીને કામધંધે લાગી ગયા છતાં સાચા અર્થમાં વિદ્યાર્થી રહેલા ડૉક્ટર્સ અને અન્ય લોકો માટે આ સાઇટ ખરેખર ઉપયોગી છે.

યે ગ્લૂ ગ્લૂ ક્યા હૈ? યે ગ્લૂ ગ્લૂ…

ઇન્ફર્મેશન ટેક્નોલોજીની ખરી મજા કઈ વાતમાં છે, ખબર છે? ઇન્ફર્મેશન અને ટેક્નોલોજીના મિશ્રણમાં! બંને એકબીજાનાં પૂરક અને બંને પરસ્પરની હાજરીમાં સોળે કળાએ ખીલી ઊઠે! આ વાતનું સરસ ઉદાહરણ હવે જોવા મળે છે યાહૂ સર્ચ પર.
અત્યાર સુધી ઇન્ટરનેટ પર કંઈ પણ બાબતે સર્ચ કરવું હોય તો મગજમાંથી કમાન્ડ આવે તે પહેલાં જ કીબોર્ડ પરની આંગળીઓ ગૂગલનું પેજ ખોલી નાખે એટલી હદે ગૂગલ છવાઈ ગયું છે. ત્યાં સુધી કે સામાન્ય જિંદગીમાં (ઓફલાઇન?!) કંઈક શોધવા માટે પણ લોકો ‘ગૂગલિંગ’ શબ્દનો ઉપયોગ કરવા લાગ્યા. સ્વાભાવિક રીતે માઇક્રોસોફ્ટની એમએસએન કે યાહૂ જેવી હરીફ કંપનીઓ ગૂગલનો તોડ શોધવા માટે આકાશપાતાળ એક કરતી હોય. આ દિશામાં યાહૂનો એક પ્રયાસ છે ‘યાહૂ ગ્લૂ પેજીસ’.

યે ગ્લૂ ગ્લૂ ક્યા હૈ? તેનો જવાબ છે ઇન્ફર્મેશન અને ટેક્નોલોજીનું સરસ મિશ્રણ. અત્યાર સુધી આપણે યાહૂ કે એમએસએન કે ગૂગલ પર કંઈક પણ સર્ચ કરીએ એટલે આપણા સર્ચને લગતી જુદી જુદી અનેક સાઇટ્સનું લાંબું અને કંટાળાજનક લિસ્ટ આપણી સમક્ષ આવે. હવે ઇન્ટરનેટ પર તો અનેક પ્રકારનાં કન્ટેટ છે. એમાંથી આપણને જોઈતું શોધવું સર્ચ કર્યા પછી પણ મુશ્કેલ છે. આ મુશ્કેલી ઘણે અંશે હલ કરે છે યાહૂનાં ગ્લૂ પેજીસ.

વાત બરાબર સમજવા માટે પહોંચો http://in.yahoo.com/ પર. ઉપર મથાળામાં જ આપેલા સર્ચ બોક્સમાં લખો શાહરૂખ ખાન (કોણે બગાસું ખાધું?). ઓકે, એને જોઈને થાક્યા હો તો લખો અભિષેક બચ્ચન. હવે તમને સર્ચ રીઝલ્ટ દેખાશે યાહૂ ગ્લૂ પેજ તરીકે, જેમાં આપણે અત્યાર સુધી જોઈ છે એવી સાઇટની યાદી ઉપરાંત, અભિષેકની ક્વિકફેક્ટ્સ, એના ફોટોઝ, વિડિયો અને હિટ સોંગ્સ પણ એ જ પેજ પર જોવા મળશે. જે તમે એ જ પેજ પર ઓપન કરીને જોઈસાંભળી પણ શકો! એ પ્રમાણે, અમદાવાદ વિશે સર્ચ કરો તો એક ટુરિસ્ટ ડેસ્ટીનેશન તરીકે અમદાવાદની માહિતી, તસવીરો, નકશો, અમદાવાદ વિશેના સમાચાર વગેરે જોવા મળે એક જ પેજ પર. ડાયાબિટિસ વિશે સર્ચ કરો તો વિકિપીડિયા પરનો લેખ, વેબએમડી નામની તબીબી સેવામાંની માહિતી, યાહૂ ગ્રુપ અને ગૂગલ બ્લોગ્સ પર ડાયાબિટિસનાં લખાણ, યાહૂ આન્ઝર્સમાં એ વિશે પૂછાયેલા સવાલો અને એના જવાબ વગેરે બધું એક પેજ પર જોવા મળે.

ટેકનિકલ ભાષામાં આને ‘કન્ટેન્ટ મૅશિંગ’ કહે છે, એટલે કે જુદી જુદી જગ્યાએ પડેલી માહિતીનું એક પેજ પર એકત્રીકરણ. યાહૂએ અત્યારે આ સેવા હેલ્થ, સ્પોર્ટ, એન્ટરટેઇન્મેન્ટ, ટ્રાવેલ, ટેક્લોનોજી અને ફાઇનાન્સ કેટગરી પૂરતી મર્યાદિત રાખી છે. તમે એવો કોઈ શબ્દ લખો જેના વિશે ઇન્ટરનેટ પર વિવિધ પ્રકારનું કન્ટેન્ટ ન હોય (અરે હોતું હશે કંઈ?) તો યાહૂ તમે રોજિંદાં સર્ચ રીઝલ્ટ આપશે.

મજાની વાત એ છે કે યાહૂ કંપનીએ દુનિયાભરમાં સૌથી પહેલાં ભારતમાં આ સર્વિસ લૉન્ચ કરી છે, આ મે મહિનામાં જ.

વાચક તો છો, સર્જક થવું છે?

અનુભવ વહેંચવામાં જે મજા છે એ કદાચ અનુભવ કરવામાં પણ નહીં હોય. આપણી આ ‘સાયબરસફર’ના જામનગરસ્થિત એક વાચકમિત્ર શ્રી દિવ્યેશભાઈ પટેલે આવો લ્હાવો લૂંટ્યો અને એ સાથે એ ઇન્ટરનેટ પરની એક રસપ્રદ સાઇટ www.scribd.com તરફ આંગળી ચિંધ્યાનું પુણ્ય પણ કમાયા!

હજી ગયા અઠવાડિયે જ આપણે જેની વાત કરી એ ઇન્ટરનેટની બદલાતી તાસીરનું સરસ ઉદાહરણ છે આ સાઇટ. ઇન્ટરનેટ પર હવે યુઝર પોતે કન્ટેન્ટ જનરેટ કરે એવું વલણ વધતું જાય છે (જેને ‘વેબ ૨.૦’ કહેવાય છે અને સુરતના એક વાચકમિત્ર શ્રી પ્રતીક શાહના કહેવા પ્રમાણે હવે તો ઇન્ટરનેટના ભાવિ  માટે ‘વેબ ૩.૦’ શબ્દ ચર્ચાવા લાગ્યો છે). એવું જ છે આ સ્ક્રાઇબ્ડમાં.

આ નવી દુનિયાની એવી લાઇબ્રેરી છે, જેમાં વાચકો પોતે સર્જક છે! અહીં તમે તમારા લખાણનું પ્રકાશન માઉસના બેત્રણ ઇશારે, મફતમાં કરી શકો છો. શરત માત્ર એટલી કે તમારી પાસે દુનિયાને વંચાવવા જેવું કંઈક લખાણ કોમ્પ્યુટરની ફાઇલના સ્વરૂપમાં હોવું જોઈએ. સાઇટ પર કરવામાં આવેલા દાવા મુજબ, માંડ એકાદ વર્ષ પહેલાં શરૂ થયેલી આ સાઇટ પર દર મહિને પોણા બે કરોડ લોકો જુદા જુદા પ્રકારનાં ડોક્યુમેન્ટ્સ જુએ છે અને સાઇટ પર ખડકાયેલાં ડોક્યુમેન્ટ્સના ૧૨ અબજ શબ્દોમાંથી તમને જોઈતા શબ્દને સર્ચ કરી આપે છે, પળવારમાં!

આ સાઇટ સિલિકોન વેલીના ત્રણ સાહસિકોનું સાહસ છે. આ ત્રણ મિત્રો એમના કોઈ સ્કૂલપ્રોજેક્ટના પેપરને ઇન્ટરનેટ પર મૂકવા માગતા હતા, પણ એમને કોઈ સહેલો ઉપાય ન જડ્યો. બસ, આટલામાંથી એમને આઇડિયા ક્લિક થયો કે દુનિયામાં આવા તો અસંખ્ય લોકો હશે, જે તેમનાં કોમ્પ્યુટરાઇઝડ ડોક્યુમેન્ટ્સ બીજા સાથે નેટ પર શૅર કરવા માગતા હશે, પણ જટિલ ટેક્નોલોજી આડે આવતી હશે. આટલી વાતમાંથી ઊભી થઈ વિશ્વની કદાચ સૌથી મોટી લાઇબ્રેરી!

આ સાઇટનો તમે બે રીતે લાભ લઈ શકો છો : એક તો બીજાનાં ડોક્યુમેન્ટ્સ, રીપોર્ટસ વગેરે વાંચવા માટે અને બીજું, તમારાં પોતાનાં ડોક્યુમેન્ટ્સ દુનિયા સમક્ષ મુકવા માટે. આ સાઇટ પર એક વાર તમારું એકાઉન્ટ ખોલાવી લેવું હિતાવહ છે, જેથી ઉપયોગી લાગતાં ડોક્યુમેન્ટ તમે ડાઉનલોડ પણ કરી શકો. આ માટે તમારે માત્ર યુઝરનેમ, પાસવર્ડ પસંદ કરવાનાં રહે છે અને ઇમેઇલ આઇડી આપવાનો રહે છે (એક આડ વાત, ઘણા વાચકમિત્રોના ઇમેઇલ પરથી લાગે છે કે ઘણા લોકો જુદી જુદી સાઇટ પર સાઇનઅપ થવા માટે તેમના કોઈ ઇમેઇલ એકાઉન્ટના જ યુઝરનેમ અને પાસવર્ડ આપે છે અને પછી નિરાશ થાય છે. નહીં મિત્રો, તમારે જુદી જુદી સાઇટ પર તમારી ઇચ્છા મુજબનાં નવાં યુઝરનેમ અને પાસવર્ડ આપીને એકાઉન્ટ ખોલાવવાનું હોય છે).

હા તો, સ્ક્રાઇબ્ડ પર મફતમાં એકાઉન્ટ ખોલાવી તમે માઇક્રોસોફ્ટ ઑફિસના વર્ડ, એક્સેલ, પાવરપોઇન્ટ, પીડીએફ વગેરે ફાઇલ અપલોડ કરી શકો છો. એ જ રીતે, બીજાએ અપલોડ કરેલાં રિસર્ચ પેપર, પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ, પ્રેઝન્ટેશન, કવિતા, બાળવાર્તા, ટૂંકી વાર્તા, નવલકથા… વગેરે વગેરે સર્ચ કરી શકો છો. તમને જોઈતું ડોક્યુમેન્ટ શોધવા કદાચ મથવું પડે, પણ વિદ્યાર્થીઓ અને યંગ એક્ઝિક્યુટિવ્સ માટે ખરેખર ઉપયોગી સાઇટ છે.

ઇન્ટરનેટની બદલાતી તાસીરનું ઉદાહરણ

‘સાયબરસફર’માં આપણે મોટા ભાગે રોજબરોજના કામકાજમાં ઉપયોગી એવી સર્વિસીઝ કે સર્ફિંગમાં મદદરૂપ ટૂલ્સની વાત કરીએ છીએ. આજે થોડા સાઇડટ્રેક થઈને, ઇન્ટરનેટ પર અને એના થકી આપણી જિંદગીમાં કેવો બદલાવ આવી રહ્યો છે તેની વાત કરીએ. આ માટે ઉદાહરણરૂપ સાઇટ જોઈશું આ Ñ www.indiaparenting.com/

ન્યૂયોર્કમાં સિટી બૅન્કમાં આસિસ્ટન્ટ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ તરીકે કામ કરતાં નિરાલી સાંઘી ૧૯૯૫માં ભારત પાછાં ફર્યાં અને ૧૯૯૮માં, જ્યારે એ પોતે એક દીકરીનાં મમ્મી બન્યાં ત્યારે એમને એક આઇડિયા સૂઝયો. એમને થયું કે ન્યૂક્લિયર ફૅમિલીના આજના જમાનામાં, પહેલી વાર મમ્મીપપ્પા બનતાં લોકોના મનમાં જે અનેક સવાલો અને મૂંઝવણો હોય એના જવાબ એ ક્યાં શોધવા જાય? આ વિચારમાંથી, ૧૯૯૯માં જન્મી પેરેન્ટિંગ  બાળઉછેર વિશે વિગતવાર માહિતી આપતી ભારતની પહેલી સાઇટ. ધીમે ધીમે સાઇટ પર પૂરાં ૫૦૦૦ પાનાં ભરીને માહિતી ઠલવાઈ.

ત્યારથી આજ સુધીમાં, આઠનવ વર્ષમાં આ સાઇટ ગજબની બદલાઈ છે. એવું તે શું છે આ સાઇટમાં? સૌથી પહેલાં તો એમાં ખરેખર નવાંસવાં મમ્મીપપ્પા માટે ભરપૂર માહિતી છે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન લાભદાયી ‘યોગા’થી માંડીને અનેક જાતનાં મેડિકલ કોમ્પ્લેકશન્સનમાં માર્ગદર્શન પણ અહીં મળી રહે. ડિલિવરીની ડ્યુ ડેટ જાણવાનું કેલ્ક્યુલેટર પણ અહીં છે. બાળકના જન્મ પછી રાખવાની કાળજી, બાળકનાં ઢગલાબંધ નામનો ખજાનો વગેરે બધું પણ ખરું. પણ વાત માહિતીના ઢગલાથી પૂરી થતી નથી. માહિતીના આ એકતરફી મારાને કારણે તો ‘ટોટકોમ બબલ’ ફૂટી ગયો હતો.

ઇન્ટરનેટના શરૂઆતના સમયમાં, અનેક ડોટકોમ કંપની ફૂટી નીકળી હતી, પણ દરેકમાં એકતરફી માહિતીની ભરમાર હતી. લોકો વાંચી વાંચીને કેટલુંક વાંચે? લોકોને તો પોતાને કંઈક કરવા મળે, પોતે ફોટોગ્રાફ કે વીડિયો અપલોડ કરી શકે, કોઈના લખાણ પર કમેન્ટ કરી શકે, પોતે કોઈના સીધા સંપર્કમાં આવી શકે એવું બધું ઘણું ઘણું કરવા મળે તો કંઈક રસ પડે. આ છેલ્લા વાક્યમાં જે કંઈ લખ્યું છે તેની સવલત આપતો, ઇન્ટરનેટરીડરને ઇન્ટરનેટયુઝર કે કન્ટેન્ટક્રિએટર બનાવી દેતો યુગ છેલ્લા થોડા સમયથી શરૂ થયો છે, જે વેબ ૨.૦ તરીકે ઓળખાય છે.

ઇન્ડિયાપેરેન્ટિંગ સાઇટે આ વેબ ૨.૦નો ભરપૂર ઉપયોગ કર્યો. હવે એ સાઇટ પર બાળકની રાહ જોતાં ‘મમ્મીપપ્પા’, નવજાત બાળકનાં મમ્મીપપ્પા, નર્સરીમાં જતા બાળકનાં મમ્મીપપ્પા… વગેરે વગેરેની કમ્યૂનિટીઝ ઊભી કરવામાં આવી છે. દુનિયાભરનાં ભારતીય મમ્મીપપ્પાઓનો સૌથી વિશાળ મેળો જામ્યો છે અહીં. સૌ એકમેકના સંપર્કમાં આવે, મૂંઝવતા પ્રશ્નોની ચર્ચા કરે, નિષ્ણાતો પાસેથી જવાબ મેળવે. ત્યાં સુધી કે એકસરખા મહિનામાં ડ્યુડેટ ધરાવતી પ્રેગનન્ટ મહિલાઓ પોતાની જેમ જ બાળકની રાહ જોતી અન્ય સ્ત્રીઓ સાથે સતત સંપર્કમાં રહે છે આ સાઇટ પર. જાતજાતની ઇન્ટરએક્ટિવ સ્પર્ધાઓ અને સવલતો પણ ખરી. બાળક થોડું મોટું થયા પછી તેને ભારતીય સંસ્કૃતિની સમજ આપતા વિભાગ અને રમતો પણ અહીં હાજર.

આ બધાને પરિણામે, આ સાઇટે બીબીસીની ટોપ ઇન્ડિયન વેબસાઇટ્સની યાદીમાં સ્થાન મેળવી લીધું છે અને આઇસીઆઇસીઆઇનું નાણાકીય પીઠબળ મેળવ્યું છે. ઇન્ટરનેટ પર કમાણીના શોર્ટકટ શોધતા લોકો માટે આ સાઇટ એક બોધપાઠ સમાન છે. ઇન્ટરનેટ સંતોષ અને કમાણી બંને આપે, પણ કંઈક જુદું વિચારવાની અને સખત મહેનત કરવાની તૈયારી હોય તો.

ઇન્ટરનેટને ગુજરાતીમાં પૂછો ‘કેમ છે?’

આ વખતે, આપણી આ ‘સાયબરસફર’માં થોડો બ્રેક લઈએ. ડોન્ટ વરી, આપણી આ સફર તો ચાલુ જ રહેવાની છે, પણ આ વખતે આપણે વાત ઇન્ટરનેટની નહીં પણ તમારા પોતાના કમ્પ્યુટરની કરવાની છે. જે વાચકોને કમ્પ્યુટર કે નેટ પર ગુજરાતીમાં કામ કરવું નથી (એવું ના ચાલે!) એ માફ કરે, કારણ કે આ વખતે વાત કરવી છે ગુજરાતીમાં કમ્પ્યૂટિંગની. ગુજરાતીમાં બ્લોગિંગ કરવા ઈચ્છતા દોસ્ત, ધ્યાનથી વાંચજો!

આપણા દેશમાં સ્થાનિક ભાષામાં કમ્પ્યૂટિંગ માટે શ્રીલિપિ, ઇન્ડિકા, ભાષાભારતી, સીડેક વગેરેના સ્ટાન્ડર્ડ પ્રોગ્રામ્સ ઉપરાંત, બીજા અનેક ફોન્ટનો ઉપયોગ થાય છે. આમાંના કોઈ પ્રોગ્રામ કે ફોન્ટ એકબીજા સાથે કમ્પેટિબલ નહીં. મતલબ કે, અંગ્રેજીમાં એરિયલ ફોન્ટમાં લખેલું લખાણ ટાઇમ્સ ન્યૂ રોમન ફોન્ટમાં સહેલાઈથી ફેરવી શકાય, ગુજરાતીમાં એવું ન થાય. થાય માત્ર ગૂંચવાડો. ઇન્ટરનેટને તો વળી આમાંના કોઈ પ્રોગ્રામ સાથે સીધી ઓળખાણ નહીં. એટલે જ તો સ્થાનિક ભાષામાં વેબસાઇટનો ફેલાવો બહુ ઓછો રહ્યો છે.

આમાં ધરમૂળથી પરિવર્તન લાવે છે યુનિકોડ.

એ શું છે? માથું ખંજવાળવું પડે એવી ટેકનોલોજીની વાત બાજુએ મૂકીએ તો સાદી વાત એટલી કે યુનિકોડથી સ્થાનિક ભાષામાં કમ્પ્યૂટિંગ ગજબનું સહેલું થઈ ગયું છે, નામ પ્રમાણે એ યુનિફોમર્, બધે ચાલે ને નેટ પર તો દોડે એવા ફોન્ટ છે. બધા સરકારી વિભાગ માટે યુનિકોડનો ઉપયોગ ફરજિયાત કરવા જેવો છે. દિવ્ય ભાસ્કરની વેબસાઇટ પર આ જ ફોન્ટનો ઉપયોગ થયો છે.

મજાની વાત એ છે કે તમારા કમ્પ્યૂટરમાં વિન્ડોઝ એક્સપી હોય તો યુનિકોડ તેમાં સામેલ જ છે. કોઈ મોંઘા પ્રોગ્રામ કે પાઇરેટેડ સીડી શોધવાની જરૂર નથી. ફક્ત એકવાર એને એક્ટિવેટ કરવાની જરૂર રહે છે. એ માટે, તમારી પાસે વિન્ડોઝ એક્સપીની ઇન્સ્ટોલેશન સીડી હોવી જરૂરી છે. આટલું હાથવગું કરીને પહોંચો આ સાઇટ પર  www.dhavalshah.com જન્મ ને મનથી સુરતી, પણ હવે યુએસે વસતા ધવલભાઈએ સરળ ભાષામાં, સ્ક્રીનશોટ્સ સાથે તમારા કમ્પ્યૂટરમાં ગુજરાતી યુનિકોડ એક્ટિવેટ કરવાની રીત સમજાવી છે. ગણીને પાંચ મિનિટમાં તમે કમ્પ્યૂટરને ગુજરાતીમાં ‘કેમ છે?’ પૂછતા થઈ જશો. વધુ માર્ગદર્શન મેળવો અહીં Ñ www.bhashaindia.com

વરદાનરૂપ યુનિકોડની સૌથી મોટી ખામી એ છે કે એના ફોન્ટ પેજમેકર, કોરલડ્રો જેવા ડીટીપી પ્રોગ્રામમાં ચાલતા નથી. જોકે માત્ર માઇક્રોસોફ્ટ ઑફિસ સાથે નિસબત ધરાવતા લોકો માટે કોઈ નુક્સાન નથી. યુનિકોડના લખાણમાં સહેલાઈથી ફાઈન્ડ એન્ડ રીપ્લેસ પણ થઈ શકશે. લેખમાં વારંવાર આવતા કોઈ શબ્દની જોડણી બધે સુધારી શકો ચપટી વગાડતાં!

આ વાત થઈ તમારા કમ્પ્યૂટરમાં યુનિકોડ એક્ટિવેટ કરવાની. એ ન કરવું હોય તો, પહોંચો અહીં Ñ www.vishalon.net અમેરિકામાં વસતા વિશાલ મોણપરાએ ગુજરાતી (ઉપરાંત અન્ય ભાષામાં પણ) ટાઇપપેડ તૈયાર કર્યું છે, જેમાં અંગ્રેજીમાં gujarata લખો એટલે ગુજરાતીમાં ‘ગુજરાત’ વાંચવા મળે! નેટ પર જ, એ ટાઇપપેડમાં ગુજરાતી લખો, કોપી કરો અને તમારું લખાણ ચાહો તો તમારા કમ્પ્યૂટરમાં લઈ જાવ અથવા તમારા બ્લોગ પર!  નેટ પર આવાં બીજાં ટાઇપપેડ પણ મળશે.

યાદ રહે, શરૂઆતમાં મુશ્કેલ લાગશે, પણ અનેક લોકો  ગૃહિણીઓ સહિત  કીબોર્ડ પર આકરી મગજમારી કરીને પણ ઇન્ટરનેટ પર પોતાને અભિવ્યક્ત કરવાની ઈચ્છા પૂરી કરે છે. મુશ્કેલ કશું જ નથી!

તમારો પોતાનો બ્લોગ કેમ બનાવશો?

બેત્રણ અઠવાડિયાં પહેલાં, બ્લોગ વિશે અને ત્યાર પછી ગુજરાતીમાં બ્લોગિંગ વિશે વાંચ્યા પછી, ઘણા વાચકમિત્રોએ બ્લોગ બનાવવાનું વધુ વિગતવાર અને સરળ માર્ગદર્શન ઇચ્છ્યું છે. પહેલાં જાતે જોશિશ કરી જોવાની એમની ભાવનાને બિરદાવીને, આ અંકમાં આપણે બ્લોગ બનાવવા વિશે, ટૂંકમાં પણ એકડેએકથી જાણીએ. બ્લોગ બનાવવા માટે દુનિયાભરમાં મુખ્યત્વે ગૂગલની ‘બ્લોગર’ અને ‘વર્ડપ્રેસ’ સાઇટ અત્યંત લોકપ્રિય છે. હાલના ગુજરાતી બ્લોગર્સે મોટા ભાગે વર્ડપ્રેસ પર પસંદગી ઢોળી હોવાથી આપણે એનું જ ઉદાહરણ લઈને ચાલીએ.

બ્લોગ બનાવવા માટે માત્ર ઇચ્છા પૂરતી નથી. દુનિયાભરના વાચકો સાથે વહેંચી શકાય એવી કોઈ પણ સામગ્રી  લખાણ, ફોટોગ્રાફ કે વિડિયો  તમારી પાસે હોવાં જોઈએ. કંઈ નહીં તો છેવટે મનમાં ઊગે એ વાત નિખાલસતાથી લખવાની તૈયારી તો જોઈએ જ. કોઈ ગુજરાતી બ્લોગમાં જ વાંચ્યા અનુસાર, અત્યારે લગભગ ૮૦ ટકા ગુજરાતી બ્લોગમાં કવિતા  સ્વરચિત કે બીજાની  પ્રસ્તુત થાય છે, એટલે તમે કોઈ નવો વિષય શોધીને એ વિશે નિયમિત લખો તો વધુ સારું.

તો, આપણી આ બ્લોગસફરનું પહેલું સ્ટેશન છે http://gu.wordpress.com ગુજરાતી બ્લોગર્સ માટે વર્ડપ્રેસની આ ગુજરાતીમાં સેવા છે (માત્ર http://wordpress.com પર જશો તો અંગ્રેજી પેજ ઓપન થશે). ગુજરાતી પેજ પર, વિવિધ ગુજરાતી બ્લોગ પર મુકાયેલી તાજી પોસ્ટ પણ જોવા મળશે. ગીત, ગઝલ, સાહિત્ય વગેરે જુદા જુદા ‘ટૅગ’ પણ જોવા મળશે, જેની ઉપર ક્લિક કરતાં એ વિષય પર મુકાયેલી સંખ્યાબંધ પોસ્ટ જોવા મળશે.

પણ થોભો, આપણે બીજાનું નથી વાંચવું, લોકો આપણું વાંચે એવું કરવું છે! માટે, મુખ્ય પેજ પર સૌથી ઉપર, ‘સાઇન અપ નાઉ’ની લિંક પર ક્લિક કરો. આ પેજ પર, તમને મનગમતું યુઝરનેમ, પાસવર્ડ (તમને યાદ રહે એવો પસંદ કરજો!) અને ઇમેઇલ પૂછવામાં આવશે. તમારું યુઝરનેમ જ તમારા બ્લોગનું એડ્રેસ બનશે, એટલે તેની પસંદગી કાળજીપૂર્વક કરજો. તમે આપેલું યુઝરનેમ અગાઉ કોઈએ લઈ લીધું હશે તો તમારે નવું કોઈ યુઝરનેમ આપવાનું રહેશે.

બસ, હવે તમે મુખ્યત્વે કઈ ભાષામાં બ્લોગિંગ કરશો એ જણાવો એટલે વર્ડપ્રેસ તમે જણાવેલા ઇમેઇલ પર એક્ટિવેશન લિંક મોકલશે. તમારા ઇમેઇલ પ્રોગ્રામમાં જઈ, એ લિંક પર ક્લિક કરો એટલે તમારો બ્લોગ તૈયાર! ક્લિક કરતાં જ, વર્ડપ્રેસનું લોગઇનનું પેજ ખૂલશે, અહીં યુઝરનેમ, પાસવર્ડ આપો એટલે તમારા બ્લોગનું ડેશબોર્ડ ખૂલશે.

આ ડેશબોર્ડ કે સમજો કે તમારી કારનું ડેશબોર્ડ. અહીંથી બધું થાય! બ્લોગની ડિઝાઇન પસંદ કરવી, નવી પોસ્ટ મૂકવી, નવું પેજ લખવું, જૂની પોસ્ટ મેનેજ કરવી, વગેરે બધું અહીંથી થશે. પણ, જેમ કાર ડ્રાઇવરની બાજુમાં બેઠેલી વ્યક્તિ ચલાવી ન શકે એમ, અહીંથી આગળ તમારે જાતે જ વધવાનું રહેશે. ખાંખાખોળાં કરશો, આમતેમ ક્લિક કરશો, વધુ વાંચશો તેમ તેમ વધુને વધુ સમજ કેળવાશે.

બ્લોગ તો તૈયાર થયો, હવે મૂળ સવાલ રહ્યો  ગુજરાતીમાં કેમ લખવું? બસ, થોડા ઈંતઝાર ઔર!

હવે તમે દૂધ લેવાનું ભૂલશો નહીં !

હવે તમે દૂધ લેવાનું ભૂલશો નહીં !

તમારી યાદશક્તિ કેવીક છે? મલ્ટીટાસ્કિંગના આ જમાનામાં તમે સ્ટુડન્ટ હો કે એક્ઝિક્યૂટિવ, દીકરીને હોમવર્કમાં મદદ કરતી મમ્મી હો કે હસબન્ડને બિઝનેસમાં યથાશક્તિ મદદ કરતી મોડર્ન વાઇફ, તમારી લાઇફમાં કેટલીય વાર એવું બન્યું હશે કે તમારી યાદશક્તિ દગો દઈ ગઈ હશે, કરવા ધારેલું કોઈ કામ ભૂલાઈ ગયું હશે અને કોઈને સોરી કહેવું પડ્યું હશે. કંઈ નહીં તો છેવટે ‘ઑફિસેથી વળતાં દૂધ લેતા આવજો’ એવી શ્રીમતીની સૂચના તો અચૂક ક્યારેક ને ક્યારેક ભૂલ્યા હશો.

આવી સૂચનાઓ ઑસ્ટ્રેલિયામાં પણ અપાતી હશે એવું લાગે છે કેમ કે ત્યાંના સોફ્ટવેર એન્જિનીયરડિઝાઈનરની એક જોડીએ એક અફલાતૂન ટાસ્ક મેનેજમેન્ટ એપ્લિકેશન બનાવી છે અને તેનું નામ રાખ્યું છે Ñ http://www.rememberthemilk.com. ઓગસ્ટ ૨૦૦૪માં, ૨૧ વર્ષની ઉંમરે તેમને વિચાર આવ્યો કે આજની ફાસ્ટ લાઇફમાં ટાસ્ક મેનેજમેન્ટ પોતે એક મેજર ટાસ્ક બની ગયું છે તો તેનો કંઇક સહેલો ઉપાય હોવો જોઈએ. એમની એક વર્ષની મહેનત પછી આ એપ્લિકેશનનો જન્મ થયો.

આમ તો આપણે મોટા ભાગે સવારે કાગળ પર સાદી ‘ટુ ડુ’ની યાદી બનાવી લઈએ, સાંજ પડે એના પર નજર નાખીએ અને કાગળ જાય ડસ્ટબિનમાં. રોજેરોજ પૂરાં થતાં હોય એવાં રોજનાં ત્રણચાર કામ કરનારા માટે આ રીત ચાલે, પણ લાઇફ રીયલી બિઝી હોય તો કંઇક સ્માર્ટ ઉપાય જોઈએ. ઇન્ટરનેટ પર યાહૂ કે હોટમેઇલનાં કેલેન્ડર સાથે કે માઇક્રોસોફ્ટની એમએસઑફિસના આઉટલૂકમાં ટાસ્ક મેનેજમેન્ટની યુટિલિટી છે. તેમ, અનેક પ્રકારનાં ટુ ડુ લિસ્ટ પણ નેટ પર મળી જાય, પણ આ બધામાં રીમેમ્બરધમિલ્ક (આરટીએમ) અલગ તરી આવે છે. પૂછો કેમ?

કેમ કે આ એપ્લિકેશન બિલકુલ તમારી જેમ વિચારે છે. સૌથી પહેલાં, અનેક પ્રકારના શોર્ટકટ અને સ્માર્ટ થિંકિંગને કારણે આમાં તમારા કામની યાદી બનાવવી બિલકુલ સહેલી છે. યાદી દિવસ મુજબ કે કામના પ્રકાર મુજબ તપાસી શકાય, ને સુધારાવધારા પણ ફટાફટ થઈ શકે. પૂરું થયેલું કામ અહીં સચવાઈ રહે, જે ક્યારેક રેફરન્સમાં ભગવાન મળ્યા બરાબર લાગે. અગત્યની વાત એ કે તમારી યાદી તમને જ્યાં જોઈએ ત્યાં હાથવગી રહે. તમારા કમ્પ્યૂટરમાં ન રહેતાં એ નેટ પર હોવાથી ક્યાંયથી પણ, ઇવન ફોન પરથી પણ, એક્સેસ કરી શકાય. એ માટે ઇન્ટરનેટ કનેકશન જોઈએ એવું કોણે કહ્યું? તમે ઓફલાઇન પણ ટાસ્ક મેનેજ કરી શકો. ઉપરાંત, તમને તમારા કામની સમયસર ઇમેઇલ, એસએમએસ કે મેસેન્જર દ્વારા યાદ પણ અપાવે. તમે ટીમમાં કામ કરતા હો તો એકબીજાના ટાસ્ક શૅર પણ કરી શકો.

ફક્ત બે જણાથી ચાલતી, પચીસેક ભાષામાં સેવા આપતી આ સાઇટના અત્યારે પાંચેક લાખ લોકો રજિસ્ટર્ડ યુઝર છે, તમે એમાં જોડાઈ શકો છો  મફતમાં ! શરૂઆતમાં કદાચ અઘરું લાગશે, ટેવ પડશે પછી મજા પડશે!

ઇન્ટરનેટ પર પણ સક્રિય છે આરએસએસ !

આરએસએસ વિશે તમે કેટલું જાણો છો? વેઇટ, વેઇટ, તમારા જીકેનું અપમાન કરવાનો કોઈ ઇરાદો નથી કેમ કે અહીં આપણે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની નહીં પણ ‘રીયલી સિમ્પલ સિન્ડિકેશન’ની વાત કરીએ છીએ!

ઇન્ટરનેટના દરિયામાંથી, તમને ગમતાં મોતી, તમારી કોઈ મહેનત વિના તમારી સામે હાજર કરતા મરજીવાનું કામ કરે છે આ આરએસએસ. ઉદાહરણથી વાત સમજીએ. ગયા અઠવાડિયે, ગુજરાતી બ્લોગ્સનો આછેરો પરિચય મેળવ્યા પછી બેપાંચ ગુજરાતી બ્લોગની મુલાકાત લીધી? મજા પડી? ચસ્કો લાગ્યો? હવે સવાલ એ છે કે ગુજરાતીમાં દોઢસોબસો બ્લોગ હશે અને અંગ્રેજીમાં તો પાર વિનાના. એમાંથી તમને ગમતા બ્લોગની સંખ્યા પણ ખાસ્સી મોટી રહેવાની. એમાં નવું નવું લખાણ ઉમેરાતું રહે એટલે વારંવાર તમારે એ બધા બ્લોગ પર જઈને વાંચવાનું? આ તો લાંબી મગજમારી થઈ.

ઉપાય છે આરએસએસ, જે તમને ગમતા બધા બ્લોગ પર કોઈ પણ નવું લખાણ મુકાય કે તરત એની લિંક (લખાણ સહિત) એક જ જગ્યાએ, વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવીને તમારી સમક્ષ મૂકી દે છે.

આ ‘એક જ જગ્યા’ એટલે કઈ, એવો સવાલ થયો? જવાબ છે આરએસએસ રીડર. ટેક્નોલોજીની લાંબી વાત ટૂંકાવીને એમ કહી શકાય કે કેટલીક એવી સાઇટ્સ છે જે તમને આરએસએસ રીડર પૂરું પાડે છે. એ ‘જગ્યા’ પર જઈને તમે આરએસએસનો લાભ લઈ શકો. જરા અઘરું લાગ્યું? સાવ સહેલો ઉપાય આપે છે (જી હા, સાચું ધાર્યું!) ગૂગલ. http://reader.google.com/ પર જાઓ, કશું જ ડાઉનલોડ કરવાની જરૂર નથી, ફક્ત તમારા ગૂગલ એકાઉન્ટ (જીમેઇલનો એકાઉન્ટ)થી સાઇનઇન કરો અને આગળ વધો  મફતમાં!

આરએસએસ ફીડ સેટ કરવાના બે રસ્તા છે. એક તો ગૂગલના રીડરમાં જઈને ‘એડ સબસ્ક્રીપ્શન’ પર ક્લિક કરી, તમને ગમતા બ્લોગનું યુઆરએલ (એડ્રેસ) લખો. ગૂગલ છે એટલે સર્ચ પણ છે  ઇચ્છો તો ભારતના ન્યૂઝ આપતી કઈ સાઇટ આરએસએસની સેવા આપે છે તે સર્ચ કરી લો. બીજો રસ્તો છે, જે તે સાઇટ પર હો ત્યારે તેમાં આરએસએસની લિંક શોધી કાઢો અને ત્યાં કહી દો કે નવાં લખાણ હું ગૂગલ રીડર પર જોવા માગું છું. બ્લોગલાઇન્સ, યાહૂ વગેરે પણ આવી સેવા આપે છે.

આટલું થયા પછી, તમે જ્યારે ઇચ્છા પડે ત્યારે ગૂગલ રીડર પર જઈ, તમે પસંદ કરેલા બ્લોગ્સ, સાઇટ્સનાં નવાં લખાણ એક સાથે વાંચી શકો છો. ઇચ્છા પડે તો ત્યાંથી મૂળ બ્લોગ કે સાઇટ પર પણ જઈ શકો. લાગે છેને કામની ચીજ?